Oude Calixtuskerk
Mattelierstraat 5, 7141 CZ Groenlo
|
Toon op kaart
Groenlo is een historisch vestingstadje met bastions, grachten en een omwalling volgens het oud-Nederlandse stelsel. De stad kreeg in 1277 stadsrechten. De Oude Calixtuskerk, het oudste gebouw van Groenlo, is eigendom van Gelderse Kerken. Sinds april 2025 is hier het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog gevestigd.
Geschiedenis
Op de plek van de kerk stond waarschijnlijk al vroeg een heidens heiligdom. Na de kerstening door bisschop Liudger (8e eeuw) werd hier een kerk gebouwd. In de middeleeuwen groeide Groenlo uit tot een welvarende plaats en in 1234 werd de Calixtuskerk opgetrokken. De kerk is vernoemd naar paus Calixtus I.
Tachtigjarige Oorlog
Groenlo speelde een belangrijke rol tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De stad werd meerdere keren belegerd en wisselde van bezetter. In 1627 veroverde Frederik Hendrik de stad op de Spanjaarden. In 1672 werd Groenlo opnieuw ingenomen door ‘Bommen Berend’. De kerk raakte beschadigd, maar bleef uiteindelijk in protestantse handen. In totaal doorstond de stad zes belegeringen.
Gebouw
De kerk is een laatgotische pseudo-basiliek. De toren (1371) is het oudste deel. Na een brand in 1836 werd de toren herbouwd met de huidige spits. Bijzonder zijn onder meer de gescheiden ingangen voor mannen en vrouwen en vier ingemetselde schedels bij de noordelijke ingang als herinnering aan de vergankelijkheid.
Klokken, orgel en beiaard
De huidige luidklok stamt uit 1837 en is een van de oudste van de Edelbrock-gieterij in Nederland. De beiaard (1956) groeide uit tot een instrument met 47 klokken. Het Flentrop-orgel dateert uit 1951-1952 en bevat nog onderdelen van een ouder orgel.
Restauraties en functie
De kerk liep schade op in 1945 en is meerdere keren gerestaureerd. Na een grote restauratie (2005-2007) kreeg het gebouw een multifunctionele functie. Na de meest recente verbouwing (2024-2025) huisvest de kerk het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog, waar het verhaal van deze periode interactief wordt verteld.