Oude Calixtuskerk
Mattelierstraat 5, 7141 CZ Groenlo
|
Toon op kaart
Groenlo is een historisch vestingstadje met bastions, grachten en een omwalling volgens het Oud-Nederlandse vestingstelsel. De stad kreeg in 1277 stadsrechten. Midden in het historische centrum staat de Oude Calixtuskerk, het oudste gebouw van Groenlo en eigendom van Gelderse Kerken.
Sinds april 2025 is in de kerk het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog gevestigd. Hier wordt het verhaal van deze roerige periode interactief verteld. Ook zonder museumbezoek is het gebouw van dichtbij te bekijken: je kunt kosteloos om de kerk heen wandelen, zowel links- als rechtsom. Het groene hek aan de linkerzijde mag geopend worden wanneer dit gesloten is.
Geschiedenis
Op de plek van de kerk stond waarschijnlijk al vroeg een heidens heiligdom. Na de kerstening door bisschop Liudger in de 8e eeuw werd hier een kerk gebouwd. In de middeleeuwen groeide Groenlo uit tot een welvarende plaats en in 1234 werd de Calixtuskerk opgetrokken. De kerk is vernoemd naar paus Calixtus I.
Tachtigjarige Oorlog
Groenlo speelde een belangrijke rol tijdens de Tachtigjarige Oorlog. De stad werd meerdere keren belegerd en wisselde van bezetter. In 1627 veroverde Frederik Hendrik de stad op de Spanjaarden. In 1672 werd Groenlo opnieuw ingenomen door ‘Bommen Berend’. De kerk raakte beschadigd, maar bleef uiteindelijk in protestantse handen. In totaal doorstond de stad zes belegeringen.
Gebouw
De kerk is een laatgotische pseudobasiliek. De toren uit 1371 is het oudste deel. Na een brand in 1836 werd de toren herbouwd met de huidige spits. Bijzonder zijn onder meer de gescheiden ingangen voor mannen en vrouwen en vier ingemetselde schedels bij de noordelijke ingang als herinnering aan de vergankelijkheid.
Klokken, orgel en beiaard
De huidige luidklok stamt uit 1837 en is een van de oudste van de Edelbrock-gieterij in Nederland. De beiaard uit 1956 groeide uit tot een instrument met 47 klokken. Het Flentrop-orgel dateert uit 1951-1952 en bevat nog onderdelen van een ouder orgel.
Restauraties en functie
De kerk liep schade op in 1945 en is meerdere keren gerestaureerd. Na een grote restauratie in 2005-2007 kreeg het gebouw een multifunctionele functie. Bij de meest recente verbouwing in 2024-2025 werd de kerk geschikt gemaakt voor het Nationaal Museum Tachtigjarige Oorlog.